Bugun...


Mehmet Emin Ün

facebook-paylas
ÇİLE VE UMUT YOLCULUĞU; MEVSİMLİK TARIM İŞÇİLERİN BÜYÜK GÖÇÜ BAŞLIYOR
Tarih: 06-04-2021 17:47:00 Güncelleme: 06-04-2021 21:51:00



Son yıllarda "Mevsimlik Tarım işçiliği" üzerinde çok ciddi çalışmalar vardır. Bu durum gerek ulusal gazetelerde gerekse yerel gazetelerdeki köşe yazılarına ve bazı akademisyenlerin makalelerine konu olmuştur. Hatta televizyon kanallarında haberlerde çıkmıştır. Bununla birlikte "Mevsimlik Tarım işçiliği" bir kaynakta şöyle tanımlanıyor: 


"Tarım alanında ekim, yetiştirme, ilaçlama, hasat gibi tarımsal üretimin herhangi bir aşamasında çalışan, ücretli/ yevmiyeli, sözleşme ve sigorta olmaksızın, ülkenin çeşitli illerinde sürekli ya da gezici mevsimlik çalışan kişidir.”
Diğer bir kaynakta şöyle tanımlanır: "Türkiye’de mevsimlik tarım işçileri her yıl ağırlıklı olarak Güneydoğudan ülkenin dört bir yanına birkaç aylığına çalışmak için göç eden bir işçi kitlesidir’


Bazı kaynaklara göre Türkiye’de yaklaşık olarak 3 milyon üzerinde mevsimlik tarım işçisi vardır.
Mevsimlik tarım işçilerin çoğunluğunu Güneydoğu illerimizden; Şanlıurfa, Diyarbakır, Mardin, Şırnak ve Batman illerimizdeki vatandaşlardan oluşur. Tarım işçileri genellikle Narenciye ve Sera için Adana, Mersin ve Antalya'ya giderler. Kiraz için Afyon, fındık için Ordu, Adapazarı, Düzce, Giresun ve Samsun'a giderler. Pancar ve sebze için Konya, Aksaray, Yozgat, Kayseri, Eskişehir, İzmir, Manisa, Bursa'ya giderler. 


Ancak, işçilerin bu geçici göçleri sadece bir yer ile sınırlı kalmamaktadır. Tarım ürünlerinin hasat mevsimlerine göre, birkaç yer değiştirebilirler. Bu kentlerde 2-6 ay arasında kalırlar. 


Türkiye'de tarımda çalışanların istihdamının en az % 40’nı mevsimlik tarım işçilerinin oluşturduğu kabul edilmektedir.
Mevsimlik tarım işçileri Türkiye’de her yıl evlerinden çoluk çocuk ailece, mart ayıyla birlikte yola koyulur, kasım ayında eve dönüşler başlar. Sera için gidenler kışın da çalışmaktadırlar. Hatta bazı işçiler gittikleri illere yerleşmişlerdır. Bazı aileler kendi işlerini kendileri yaparlar. 
Mesela Antalya’da çilek işini yapanlar, kendi işlerinin patronu olmuşlardır. Sera düzenlemesini, çilek dikimini, toplamasını kendilerini yaparlar.


Mevsimlik tarım işçileri işe geride yaşlılarını bırakarak giderler. Kimi evlerin pencereleri torba veya battaniye ile kapatır kimi de demir ya da briket ile kapatır.
Maalesef işçilerin çoğu çadırlarda yaşarlar ve çadırlar da genellikle yerleşim yerlerinden uzak olur. Nadiren bazı işçiler küçük barakalarda ve konteynerlerde kalırlar.
Mevsimlik tarım işçilerin oluşmasında birçok neden etkilidir.


1. Bölgede hızlı nüfus artışı ve bununla beraber geçim sıkıntısı başlaması.


2. Mevsimlik tarım işçilerinin çoğunun arazisi yoktur. 


3. İşsizlik; Ekonomik dezavantajlar ve güvenli ulaşım, konaklama, altyapı, iş güvenliği ve gelir güvenliği gibi birçok hak ve zorunluluğun bulunmaması nedeniyle başka iş bulamamaktadır.


4. TAMAHKÂRLIK: Bazı işçiler var ki bunlar da bu gruba girer. Maddi durumları çok iyi olup da çocuklarını mevsimlik işçi olarak akrabalarıyla işe gönderirler.
Çalışmak ayıp değil ama çocuğunu bir kaç kuruş için zor şartlarda çalıştırmaya zorlamak hatta okumasına engel olmak abestir.


Mevsimlik tarım işçileri herhangi bir sosyal güvenlik olmadan en dezavantajlı koşullarda çalışır ve yaşarlar. 
Hâlâ öyle mıdır bilmiyoruz ama bir mevsimlik işçi şöyle demişti.
Yıl 2006 ve biz Malatya Doğanşehir'de kayısı toplamaya gitmiştik. Yevmiye 12 liraydı. Mesai saatleri belli değildi. Çoğu zaman ki abartmıyoruz 06:00-20:00 saatleri arasında çalışıyorduk. Bahçe sahibinin her türlü işini yapardık ama yaranamıyorduk.


Yine bir başka işçi şöyle diyor:


"Yıl 2007 ve biz de Samsun'a fındığa gitmiştik ve gece boyunca yağmur hiç durmadı ve çadırı sel basmıştı. Bütün eşyalar ve gıda ıslanmıştı. Epeyce mağdur olmuştuk. Fakat kimse durumumuzu sormadı üstelik sabah olunca iş verenler bizi işe götürmüşlerdi.


Bu olaylara benzer çok örnek vardır. 

Mevsimlik tarım işçileri için bir başka sorun ulaşımdır. Eskiden insanlar kamyonlara eşyalarını yükleyip ve kendileri de eşyaların üstünde erkekler arkada kadın ve çocuklar da önde biniyorlardı. Sonra minibüsle seyahat başladı. Ama başka illere minibüslerle kapasitenin üzerinde seyahat ederek çoğunlukla ulaşım girdilerini en aza indirmeye çalışırlar. Korona virüs ile birlikte 2020 yılında ulaşım girdileri daha da artmıştır.
Türkiyede işsizlik kadar Mevsimlik Tarım işçileri durumu da çok önemlidir. Üzerinde çok durulması gerekir. Çadır şartlarında iyileştirmeler yapılmalı ve mesai saatleri belli olmalıdır.





YAZARIN DİĞER YAZILARI

YUKARI